İçeriğe geç
Başvur

Asker, doktor gibi meslek rollerinde duruş nasıl öğrenilir?

Oyuncu adayı, eğitmeniyle ifade ve beden dili egzersizi yapıyor.

Kamera önünde yer almak istiyorsan oyuncu başvuru formunu doldurabilir, çocuğun için çocuk oyuncu başvurusu yapabilirsin.

Atölyede birine ‘Bir cerrahı oyna’ dediğimde, çoğu zaman ilk yaptığı şey ellerini havaya kaldırıp eldiven giyiyormuş gibi yapmak olur. Asker dediğimde ise topuklar birleşir, göğüs şişer. İkisi de yanlış değil ama ikisi de karakter değil; bunlar bir mesleğin seyircinin aklındaki kartpostalı. Meslek rolü hazırlığı bu kartpostalın arkasına geçmekle başlar. Aşağıda atölyelerde en sık karşılaştığım yanlış bilinenleri sıraladım. Her birinin altında, şimdi bulunduğun yerde deneyebileceğin küçük bir iş var.

Yanlış: Üniformayı giyince duruş kendiliğinden gelir

Kostüm çok şey yapar, bunu inkâr etmiyorum. Sert yaka boynu dikleştirir, ağır bot adımı kısaltır, beyaz önlük insanı bir anda daha dikkatli kılar. Ama kostüm bunları senin bedenine yapar; karakterin yıllar içinde kazandığı alışkanlıkları vermez. Yirmi yıl görev yapmış bir astsubayın üniformayı giyişi ile ilk gününü yaşayan bir erin giyişi aynı değildir. Biri üniformanın içinde rahattır, diğeri ona sığmaya çalışır.

Bu rahatlık kostüm gelmeden önce kurulmalı. Provalarda, üniformanın ağırlığına ve kesimine en çok benzeyen kıyafetle çalış. Ayakkabı özellikle önemli; spor ayakkabıyla prova edip sette ağır botla yürümeye kalkan oyuncu ilk planda bunu belli eder.

Egzersiz: On kez giy, on kez çıkar

Elindeki herhangi bir ceketi, rolündeki kişinin bunu her gün yaptığını düşünerek on kez giy ve çıkar. İlk üç tekrarda hareketi düşünürsün. Yedinci tekrarda düğmeler kendiliğinden kapanmaya başlar. Onuncuda karakterin acele mi ettiğini, özen mi gösterdiğini fark edersin. Bir mesleğin duruşu çoğu zaman bu tekrar edilmiş küçük hareketlerin toplamıdır.

Yanlış: Her asker aynı durur, her doktor aynı konuşur

Klişe tam olarak buradan doğar. Büyük bir şehir hastanesindeki doktorla küçük bir kasabadaki hekimin, sınırda nöbet tutan bir askerle bir törende görev alan askerin bedeni aynı değildir. Rütbe, branş, yaş, yorgunluk, o günkü vardiyanın kaçıncı saatinde olduğu, hepsi bedene yansır. Uzun bir gece nöbetinin sonundaki genç bir hekimin omuzları, sabah vizitine yeni çıkan bir uzmanın omuzlarıyla aynı yükseklikte durmaz.

Senaryoyu okurken kendine şu soruları sor: Bu kişi işinde kaç yıllık? İşini seviyor mu, yoksa sadece taşıyor mu? Sahnede günün başında mı, sonunda mı? Cevaplar sana tek bir ‘asker duruşu’ değil, bu askere ait bir duruş verir.

Egzersiz: Üç saat, üç beden

Ayağa kalk. Rolündeki kişinin vardiyanın başında olduğunu düşünerek odada birkaç adım yürü. Sonra vardiyanın ortasında, en son da bitişine yakın olduğunu hayal ederek aynı yolu tekrar yürü. Ağırlığının ayaklarında nereye kaydığına, başının ne zaman öne düştüğüne, kollarının nasıl sallandığına bak. Bunları not et; sahnede hangi hâli oynayacağına karar vermek senin işin.

Yanlış: Meslek rolü hazırlığı birkaç video izlemekle biter

Video iyi bir başlangıçtır, özellikle kurgusuz, belgesel tadındaki kayıtlar. Ama video sana çoğunlukla sonucu gösterir, sebebi değil. Bir hemşirenin serumu neden o yükseklikte astığını, bir askerin silah taşırken namluyu neden hep aynı yöne tuttuğunu izleyerek anlayamazsın. Anlamadığın şeyi de bedenin taklit eder, yaşamaz.

Mümkünse o mesleği yapan biriyle konuş. Görev yerine girmeye çalışmana gerek yok; bir kahve, yarım saatlik bir sohbet yeter. Ona işinin en sıkıcı kısmını sor. Çoğu oyuncu heyecanlı anları merak eder, oysa duruşun sırrı sıradan anlarda gizlidir: Bir doktorun hasta dosyasını nasıl tuttuğu, bir askerin beklerken ağırlığını nasıl dağıttığı, bir aşçının bıçağı bırakırken neden hep aynı yere koyduğu.

Egzersiz: Gözlem defteri

Bir hafta boyunca gördüğün her üniformalı ya da önlüklü kişiden tek bir ayrıntı yaz. Eczacının kutuyu parmak uçlarıyla çevirişi, otobüs şoförünün aynaya bakış sıklığı, güvenlik görevlisinin ellerini nereye koyduğu. Mesleğin rolünle aynı olması gerekmez. Amaç, gözünü işe ait küçük hareketleri yakalamaya alıştırmak.

Yanlış: Duruş sırtı dikleştirmekten ibarettir

Duruş dediğimizde akla hep omuzlar ve omurga gelir. Oysa bir meslek bedende pek çok yerde iz bırakır: ellerde, gözlerde, nefeste ve ritimde.

Eller çoğu zaman ilk ele veren yerdir. Steril alanda çalışmaya alışmış birinin elleri, boştayken bile gereksiz bir şeye dokunmamaya özen gösterir. Uzun süre ekipman taşımış birinin elleri ise genellikle bedene yakın ve hazır durur. Gözler de öyle: Bir hemşire odaya girdiğinde önce hastaya mı, cihaza mı bakar? Bu sıralama karakteri anlatır.

Ritim belki de en az konuşulanı. Yoğun bir serviste çalışan biri hızlı ama telaşsız hareket eder; telaşlı görünmek o meslekte acemiliğin işaretidir. Nöbet tutan bir asker uzun süre neredeyse kıpırdamadan durabilir ama dikkati hep açıktır. Nefes de buna eşlik eder; sakin bir profesyonel zor anda bile nefesini tutmaz, düzenli tutar.

Egzersiz: Hızlı ama sakin

Masanın üzerine beş küçük nesne koy. Onları olabildiğince hızlı, ama nefesini hiç tutmadan ve hiçbir hareketi tekrarlamadan başka bir yere taşı. Nefesin tutulduğunu fark ettiğin an baştan başla. Bu çalışma, deneyimli bir profesyonelin hızlı ama kontrollü hareketini bedenine tanıtır.

Yanlış: Seyirci anlasın diye mesleği biraz abartmak gerekir

Kamera önünde bunun tam tersi geçerlidir. Mesleği yapan biri ekranda abartılmış bir hareket gördüğünde hemen fark eder ve sahne inandırıcılığını kaybeder. Gerçek profesyoneller işlerini gösterişsiz yapar, çünkü onlar için bu sıradan bir gündür.

Seyircinin karakterin mesleğini anlaması için çoğu zaman kostüm, mekân ve diyalog yeterlidir. Senin görevin o mesleği ilan etmek değil, onun içinde yaşamaktır. İyi bir meslek rolü hazırlığı, seni sahnede bir şey göstermekten kurtarır. Doktor olduğunu vurgulamana gerek yok; hastayla konuşurken nabzını bakmadan bulabiliyorsan seyirci zaten inanır.

Setlerde zaman zaman mesleki danışman bulunur. Ondan çekinme, soru sor, hareketini göster ve düzeltmesini iste. Danışmanın düzelttiği küçük bir ayrıntı, saatlerce tek başına çalıştığın bir şeyden daha çok iş görebilir.

Şimdi bir dakikanı ayır ve bu yazıyı okurken nasıl oturduğuna bak. Senin kendi mesleğin bedeninde nerede duruyor? Bunu kendinde bulabildiğin gün, başkasınınkini bulmak çok daha kolay olacak.

Konuyla ilgili Reaksiyon çekiminde karşında kimse yokken nasıl oynanır yazısı ve oyunculuk ajansları üzerine diğer yazılar da işine yarayabilir. Hazır hissediyorsan başvuru formunu doldurabilirsin.

Sık sorulanlar

Rolüm için gerçek bir hastanede ya da kışlada gözlem yapabilir miyim?

Bu tür yerler izin gerektirir ve çoğu zaman bireysel olarak girmek mümkün olmaz. Yapım ekibi bazen gözlem ya da danışman görüşmesi ayarlayabilir; ihtiyacını yönetmen yardımcısına iletmek en doğru yoldur. Mesleği yapan bir tanıdıkla sohbet etmek de çok şey öğretir.

Hazırlık için ne kadar süre ayırmalıyım?

Bu, rolün büyüklüğüne ve çekime kalan zamana bağlıdır. Küçük bir rol için bile birkaç günlük düzenli tekrar, hareketlerin bedene oturmasına yardım eder. Uzun ve seyrek çalışmalardan çok, her gün kısa süreli çalışmak işe yarar.

Meslek rolü seçmesine kostümle gitmeli miyim?

Genellikle gerekmez ve çoğu cast ekibi bunu beklemez. Mesleği hafifçe çağrıştıran sade bir kıyafet seçebilirsin. Asıl görmek istenen, duruşu kostüm olmadan da taşıyabilmendir.

Oyuncu aranan projeler

Bunları da okuyabilirsin